Voor het eerst sinds de invoering van het leenstelsel daalt de totale studieschuld in Nederland. Begin 2026 stond er 28 miljard euro open, 0,8 miljard minder dan een jaar eerder. Klinkt als goed nieuws, en dat is het ook, maar de reden erachter raakt iedereen die nu een huis wil kopen. Banken kijken namelijk sinds 2024 anders naar je studieschuld dan daarvoor, en dat verandert hoeveel hypotheek je kunt krijgen.
Waarom de studieschuld voor het eerst daalt
Het Centraal Bureau voor de Statistiek meldt dat het aantal mensen met een studieschuld voor het derde jaar op rij afneemt, naar 1,5 miljoen. De belangrijkste oorzaak is de terugkeer van de basisbeurs in het studiejaar 2023/2024. Sindsdien lenen studenten minder vaak bij, simpelweg omdat ze een deel van hun studiekosten niet meer hoeven te financieren met een lening. Het aantal mensen met studieschuld ligt nu 210.000 lager dan in 2023.
Maar er gebeurt nog iets opvallends: mensen die wel een schuld hebben, lossen die sneller af dan verplicht is. Volgens cijfers van het CBS wordt er gemiddeld drie keer zoveel afgelost als het verplichte minimum. Dat is geen toeval.
Dit doen banken anders sinds 2024
Tot 2023 keken hypotheekverstrekkers naar het oorspronkelijke leenbedrag van je studieschuld om te bepalen hoeveel je kon lenen. Een schuld van 30.000 euro werkte dan als een vaste last door in je maximale hypotheek, ongeacht hoe snel je die al had afgelost. Sinds 2024 is dat veranderd: banken kijken nu naar het bedrag dat je daadwerkelijk per maand aan DUO betaalt aan rente en aflossing.
Dat klinkt als een detail, maar het is precies de reden waarom mensen massaal extra aflossen. Wie zijn studieschuld versneld terugbrengt, verlaagt direct zijn maandlast bij DUO, en daarmee groeit de ruimte voor een hypotheek. Vroeger had vervroegd aflossen nauwelijks effect op je leencapaciteit. Nu is het een directe hefboom.
Een voorbeeld maakt het concreet. Stel, je had oorspronkelijk 25.000 euro studieschuld en betaalt daar nu nog 90 euro per maand voor terug. Tot 2023 rekende een bank met het volledige bedrag van 25.000 euro als schuldenlast, wat flink wat hypotheekruimte kostte. Nu telt alleen die 90 euro per maand mee. Los je versneld 10.000 euro extra af, dan daalt je maandbedrag aan DUO vaak met tientallen euro's, en dat vertaalt zich direct in duizenden euro's extra hypotheekruimte.
145.000 mensen zitten nog boven de 50.000 euro
Niet iedereen profiteert evenveel van de trend. Terwijl de totale schuld daalt, groeit juist de groep met extreem hoge schulden. Zo'n 145.000 mensen hebben een studieschuld van meer dan 50.000 euro, vaak opgebouwd tijdens de jaren van het leenstelsel zonder basisbeurs, aangevuld met een master of een tweede studie. Voor deze groep is de nieuwe berekeningsmethode van banken extra relevant: een hoge oorspronkelijke schuld hoeft niet automatisch een laag hypotheekbudget te betekenen, als de maandlast laag genoeg is.
Dat betekent ook dat twee mensen met exact dezelfde oorspronkelijke studieschuld een heel andere hypotheek kunnen krijgen, puur afhankelijk van hoeveel ze al hebben afgelost en tegen welke rente.
Sneller aflossen wordt nu lonender
Of extra aflossen op je studieschuld verstandig is, hangt af van je rente bij DUO versus wat je elders met dat geld zou kunnen doen. Bij een laag rentepercentage was het de afgelopen jaren vaak slimmer om te sparen of te beleggen in plaats van af te lossen. Nu de rente bij DUO is gestegen en banken je maandlast direct meewegen in je hypotheekruimte, verschuift die rekensom. Extra aflossen levert nu twee voordelen tegelijk op: minder rente betalen én meer hypotheek kunnen krijgen. Wil je weten hoe je spaargeld het beste inzet nu de rente overal verandert? Lees ook ons artikel over het recordbedrag op de Nederlandse spaarrekening, waarin we laten zien waarom een vol spaarpotje niet altijd de beste strategie is.
Belangrijk is wel dat je niet blind alles aflost. Houd een buffer aan voor onverwachte uitgaven, en check eerst wat je huidige DUO-rente is voordat je een grote som inlegt. Pas als aflossen echt voordeliger is dan beleggen of sparen, is het de moeite waard om je spaargeld hiervoor aan te spreken.
Dit betekent het voor jouw hypotheekaanvraag
Ga je het komende jaar een huis kopen en heb je nog een studieschuld, vraag dan bij je hypotheekadviseur expliciet na hoe de actuele maandlast wordt meegenomen. Sommige adviseurs rekenen nog met verouderde vuistregels. Vraag ook een actueel overzicht op bij DUO van je resterende schuld en maandbedrag, dat scheelt vertraging in je aanvraag.
En kijk breder dan alleen je studieschuld. Hoe je hypotheekruimte, spaargeld en beleggingen samen vallen, hangt ook af van hoe de overheid je koopkracht de komende jaren beïnvloedt. Benieuwd wat daar voor jou concreet verandert? Wij zetten het op een rij in ons artikel over Prinsjesdag en je portemonnee in 2027. En als je naast je hypotheek ook belegt, is het slim om te weten hoe de fiscus daar nu naar kijkt: lees daarvoor onze uitleg over box 3 voor spaarders en beleggers.
De kern is simpel: een studieschuld is niet meer het starre blok aan je been dat het ooit was. Met de juiste aflosstrategie en het juiste gesprek met je hypotheekadviseur, kun je er in 2026 meer uit halen dan je denkt.