Nederlandse huishoudens hebben samen meer dan 550 miljard euro op hun spaarrekening staan, een recordbedrag volgens de meest recente cijfers van De Nederlandsche Bank. Toch voelt bijna niemand zich daardoor rijker. Sterker nog: uit het jaarlijkse Nibud-onderzoek blijkt dat steeds meer mensen moeite hebben om rond te komen. Die twee feiten lijken tegenstrijdig, maar ze horen bij elkaar.
Meer dan 550 miljard euro staat er nu op de bank
Het spaargeld van Nederlandse huishoudens groeit al jaren gestaag. Waar de teller in 2020 voor het eerst boven de 500 miljard euro uitkwam, staat er nu ruim 50 miljard extra bij. Dat komt niet alleen door hogere lonen, maar ook doordat veel mensen tijdens onzekere periodes liever geld opzij zetten dan uitgeven. DNB wijst zelf op deze voorzichtigheid als een van de belangrijkste verklaringen: mensen sparen niet omdat het zo goed gaat, maar juist om een buffer te hebben voor als het tegenzit.
Dat klinkt verstandig, en dat is het ook. Een noodpotje is de basis van elke gezonde financiële situatie. Het probleem zit hem niet in het sparen zelf, maar in wat je ermee doet zodra de buffer op orde is.
Waarom je spaargeld toch minder waard wordt
De meeste spaarrekeningen bij Nederlandse banken geven een rente die lager ligt dan de inflatie. Zet je 10.000 euro op een rekening tegen 1,5 procent rente, terwijl de prijzen met 3 procent stijgen, dan koop je over een jaar minder voor datzelfde bedrag dan nu. Je saldo groeit, je koopkracht krimpt. Dat verschil merk je niet in je bankapp, maar wel bij de kassa.
Wie eerder al naar een buitenlandse bank met hogere rente is overgestapt, verzacht dit effect enigszins, maar lost het probleem niet volledig op. Ook de beste spaarrente haalt de inflatie zelden structureel in.
Nibud ziet dat mensen het moeilijker hebben
Uit het meest recente Nibud-rapport Geldzaken in de praktijk blijkt dat het aandeel huishoudens dat moeite heeft met rondkomen is gestegen van 32 naar 38 procent. Het aantal mensen dat zich zorgen maakt over de eigen financiële situatie groeide van 27 naar 33 procent. Die cijfers passen niet bij het beeld van een land dat een recordbedrag spaart.
De verklaring ligt in de verdeling. Een grote groep huishoudens spaart weinig tot niets en voelt de gestegen boodschappenprijzen en huurlasten direct. Een andere groep bouwt juist grote reserves op, vaak zonder er iets mee te doen. Het gemiddelde vertelt dus lang niet het hele verhaal.
Een deel van de spaarders doet bewust niets
Opvallend is dat een deel van de mensen met een gezonde buffer daar simpelweg mee blijft zitten. Onderzoek van de Autoriteit Financiële Markten laat zien dat een groep huishoudens genoeg financiële ruimte heeft om te beleggen, maar dat toch niet doet. Op de lange termijn kan dat juist geld kosten, omdat vermogen dat op een spaarrekening blijft staan nauwelijks meegroeit met de economie.
Dat wil niet zeggen dat iedereen nu massaal moet gaan beleggen. Wie de markt goed volgt, weet dat timing lastig is en dat niet elk moment geschikt is om in te stappen. Het gaat eerder om bewustzijn: geld dat je jarenlang niet nodig hebt, hoeft niet per se op een spaarrekening te blijven staan.
Wat je hier praktisch mee kunt
Begin met een realistisch onderscheid tussen je buffer en je overschot. Een buffer van drie tot zes maanden vaste lasten hoort op een veilige, direct opneembare spaarrekening te staan. Geld dat daarboven uitkomt en dat je de komende jaren niet nodig hebt, verliest op een spaarrekening structureel aan waarde door inflatie.
Check ook hoeveel belasting je straks over je spaargeld betaalt. Wie meer spaart dan het heffingsvrije vermogen, krijgt te maken met de regels rond box 3, en die veranderen de komende jaren opnieuw. Een groter saldo levert dus niet alleen minder koopkracht op, maar soms ook een hogere belastingaanslag.
Tot slot: praat over geld. Uit hetzelfde Nibud-onderzoek blijkt dat huishoudens die hun financiën samen bespreken minder vaak in de problemen komen. Een half uur per maand je rekeningen doornemen voorkomt vaak meer stress dan een paar procent extra rente ooit oplevert.
Wat dit betekent voor jouw spaarrekening
Het recordbedrag aan spaargeld is geen teken dat het financieel goed gaat met Nederland, het is vooral een teken van voorzichtigheid. Voor jezelf is de vraag niet hoeveel er op je rekening staat, maar of dat bedrag daar hoort te staan. Een buffer beschermt je, een overschot dat jarenlang stilstaat, kost je uiteindelijk geld.