Drie op de vier zzp'ers hebben geen arbeidsongeschiktheidsverzekering. Dat verandert, want de overheid werkt aan een verplichte basisverzekering voor zelfstandigen. Het wetsvoorstel ligt sinds maart 2026 bij de Tweede Kamer en de verplichting zelf gaat pas in 2030 in. Toch is dit jaar al beslissend: de zogeheten peildatum wordt vastgesteld in 2026, en die datum bepaalt of jij straks zelf kiest of dat de overheid voor je kiest.
Wat de BAZ precies is
De Basisverzekering Arbeidsongeschiktheid Zelfstandigen, kortweg BAZ, is een publieke verzekering die zelfstandigen een vangnet moet geven als ze langdurig ziek worden. Word je arbeidsongeschikt, dan krijg je 70 procent van je laatstverdiende inkomen, met een maximum van 100 procent van het minimumloon. De premie bedraagt 5,4 procent van je winst uit onderneming, met een maximum van ongeveer 177 euro per maand in 2026.
Het idee erachter is simpel: driekwart van de zelfstandigen in Nederland is nu niet verzekerd tegen arbeidsongeschiktheid, vaak omdat een particuliere AOV duur is of omdat ondernemers het risico onderschatten. De BAZ moet dat gat dichten. Maar een collectieve basisverzekering betekent ook minder keuzevrijheid dan een eigen polis.
De peildatum in 2026 is het moment dat telt
Heb je vóór de peildatum al een particuliere AOV die aan de voorwaarden voldoet, dan val je onder de eerbiedigende werking. Je houdt dan gewoon je eigen verzekering, met de dekking en voorwaarden die je zelf hebt gekozen, en je hoeft niet mee te doen aan de BAZ. Regel je pas na de peildatum iets, dan val je automatisch onder de verplichte basisverzekering zodra die ingaat.
Dat maakt 2026 geen jaar om achterover te leunen. Wie nu twijfelt of een eigen AOV de moeite waard is, doet er goed aan die knoop dit jaar nog door te hakken. Wachten kost je straks de keuze zelf.
Wat een eigen AOV je biedt dat de BAZ niet doet
Het verschil zit vooral in maatwerk. Bij een particuliere AOV bepaal je zelf de hoogte van de uitkering, de wachttijd voordat je een uitkering krijgt, en of je ook gedeeltelijke arbeidsongeschiktheid meeverzekert. Bij de BAZ ligt dat vast: een uitkering tot maximaal het minimumloon, ongeacht hoeveel je normaal verdient. Verdien je als zelfstandig consultant, aannemer of specialist een stuk meer dan het minimumloon, dan is dat verschil met je huidige inkomen bij arbeidsongeschiktheid fors.
Een eigen polis is meestal duurder dan de 5,4 procent premie van de BAZ, zeker als je kiest voor een korte wachttijd of een hoge uitkering. Daar staat tegenover dat je precies betaalt voor de dekking die bij jouw situatie past, in plaats van een uniforme regeling voor alle zelfstandigen. Twijfel je of je dit zelf goed kunt inschatten? Dan is het slim om advies te vragen aan een financieel adviseur die specifiek naar jouw inkomen en risico's kijkt.
Een rekenvoorbeeld maakt het verschil concreet
Stel, je verdient als zelfstandig interieurontwerper 4.500 euro winst per maand. Word je arbeidsongeschikt, dan krijg je via de BAZ 70 procent van je inkomen, maar wel met een plafond op het minimumloon van ongeveer 2.070 euro bruto per maand in 2026. Van je eigen 4.500 euro zie je dus nog geen helft terug. Bij een particuliere AOV kun je de uitkering juist afstemmen op je werkelijke inkomen, bijvoorbeeld 80 procent van 4.500 euro, wat een heel ander bedrag oplevert op het moment dat je het echt nodig hebt.
Verdien je zelf minder dan het minimumloon, bijvoorbeeld als startende ondernemer, dan is het verschil juist kleiner en kan de BAZ al voldoende dekking bieden. De premie van 5,4 procent is dan ook relatief laag ten opzichte van wat je normaal zou betalen voor een vergelijkbare particuliere polis. Kijk dus niet alleen naar de premie, maar vooral naar wat je bij ziekte daadwerkelijk aan inkomen verliest.
Zo pak je het dit jaar nog aan
Begin met een simpele rekensom: wat verdien je nu, en wat zou 70 procent daarvan zijn tot een maximum van het minimumloon? Val je daar flink onder, dan is een particuliere AOV waarschijnlijk de moeite waard. Vergelijk vervolgens minimaal drie verzekeraars op premie, wachttijd en de voorwaarden rond gedeeltelijke arbeidsongeschiktheid, want die verschillen enorm tussen aanbieders.
Houd ook je liquiditeit in de gaten. Een AOV is een vaste maandelijkse last, en die moet passen naast de rest van je uitgaven. Zeker als je net bent begonnen, loont het om eerst je administratie op orde te hebben voordat je een verzekering afsluit die je maandelijks geld kost. Een buffer naast je verzekering blijft daarnaast verstandig, want een AOV dekt vaak niet de eerste weken van ziekte. Wie nog geen noodpotje heeft, leest er meer over in ons artikel over sparen voor een regenachtige dag.
Wat je deze maand nog kunt regelen
De exacte peildatum is nog niet definitief vastgesteld, maar staat gepland voor dit jaar. Wacht daar niet op. Vraag deze maand nog offertes op bij twee of drie verzekeraars, en beslis bewust of je zelf een polis afsluit of straks in de BAZ terechtkomt. Volgens de meest recente informatie van de Rijksoverheid ligt het wetsvoorstel nu bij de Tweede Kamer, en verandert de uitwerking nog. Blijf dus ook de komende maanden alert op updates, want de details rond de peildatum kunnen nog schuiven.
Het belangrijkste is dat je nu een keuze maakt in plaats van dat die straks voor je gemaakt wordt. Of je nu kiest voor een eigen AOV of bewust wacht op de BAZ, doe het met kennis van de cijfers, niet uit gemakzucht.